| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
نمایش پست‌ها با برچسب جاذبه های همدان،جاذبه های استان همدان،جاذبه های گردشگری همدان،تاریخی،فرهنگ همدان،تاریخچه همدان. نمایش همه پست‌ها
نمایش پست‌ها با برچسب جاذبه های همدان،جاذبه های استان همدان،جاذبه های گردشگری همدان،تاریخی،فرهنگ همدان،تاریخچه همدان. نمایش همه پست‌ها
۱۳۸۹ دی ۱۴, سه‌شنبه
گنجینه برق همدان
سراها و کاروانسراهای همدان
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
بازار قدیمی همدان
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
میدان امام خمینی همدان
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
برج قربان همدان
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
مجسمه شیر سنگی همدان
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
گنبد علویان همدان
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
مقبره استر و مردخای - همدان
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
مقبره باباطاهر عریان - همدان
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
شهر باستانی هگمتانه
آشوريان باستان به شهرهاي قوم كاسي، عنوان " كاركاشي " داده بودند كه " كار " به معني قرارگاه يا منزلگاه و " كاشي " اسم قوم " كاسي است.
آشور شناسان و مادشناسان، جملگي اين كار كاشي ( یا شهر كاسيان ) را منطقه كنوني همدان دانسته اند. پرفسور گيريشمن، باستان شناس معروف فرانسوي، معتقد است كه اسم قبلي هگمتانه، " اكسا يا" يعني شهر كاسي ها بوده است. و در مجموع اعتقاد غالب بر اين است، كه شهر هگمتانه را يكي از اقوام آريايي بنام مادها ساخته اند و نخستین دولت ايراني را در آن بنا نهاده اند. ولي نتايج تحقيقات، بيانگر آن است كه شهر هگمتانه، پيش از انتخاب به پايتختي توسط مادها، وجود داشته مردماني از قوم كاسي در آن مي زيسته اند. سپس بازماندگان قوم كاسي، بعدها با طايفه اي از آريايي ها قوم موسوم به ماد را پديد آورده اند و با غلبه بر دولت تجاوزگر آشوري، دولت ماد را بنيان گذاشته و پايتخت خود را كار كاشي قرار داده اند و از آن به بعد، اين شهر هگمتانه نام گرفته است.
مادها، گروهي از اقوام آريايي بودند، كه از جنوب سيبري به سمت فلات ايران حركت كرده و در غرب ايران ساكن شدند. عواملي مانند: رشد اجتماعي و فرهنگي، تماس با گروههاي بومي ساكن فلات ايران، وجود همسايگاني قدرتمند و احساس نيازهاي جديد سياسي و اجتماعي، آنها را وادار به اتحاد و ايجاد حكومتي مقتدر نمود، به طوري كه قوي ترين قوم آن روزگار يعني آشوري را، براي هميشه از صفحه روزگار محو كردند.
امروز عموم باستان شناسان، تپه باستاني هگمتانه، واقع در مركز شهر همدان را، كه وسيع ترين تپه باستاني ايران است، بقاياي همان ابنيه عهد كاسي، مادي، هخامنشي و بعد از آن مي دانند. مساحت اين تپه حدود 30 هكتار مي باشد. كه با در نظر گرفتن بخش هايي كه جزء محدود تپه باستاني بود، ولي اينك ساختمانهاي مسكوني بر روي آن ساخته شده، به بيش از 40 هكتار نيز مي رسد.
اين تپه بيضي شكل، در داخل محدوده شهر فعلي همدان، و در دو سوي خيابان اكباتان واقع شده است. "هگمتانه"، يا " هنگمتانه " كه به زبان پارسي قديم به معني محل تجمع بوده، تركيبي از دو واژه "هنگ " به معني " جا " و " متانه " به معني " تجمع " است. اين واژه در زبان يوناني به صورت "اكباتانا " در آمده است، و در كتيبه هاي عيلامي به صورت " آگ ماتانو" آمده است. برخي نيز معتقدند: " امدانه " يا " آماداي " كه در كتيبه پيلسر پادشاه آشور آمده به اين محل اطلاق مي شده. هگمتانه " در زبان ارمني، " اهمتان" و در زبان سرياني و پهلوي، "اهمدان " ، در گويش نويسندگان عرب " همدان " و در تورات، " احتمانا" گفته شده است.
همچنين سكه هايي از عهد ساساني كشف شده كه محل ضرب آنها " اهمتان " قيد شده است. نخستين اشاره مكتوب به نام مادها و سرزمين ماد، در سالنامه بيست و چهارم شارل مانزر سوم ( 836 قبل ميلادي ) و سارگن دوم ( 715 قبل از ميلاد) بوده، كه از اين قوم و سرزمين آنان به نام " ماداي "يا " آماداي " ياد كرده اند. روايات مورخين يوناني نيز حاكي است كه اين شهر در دوره مادها، ( از اواخر قرن هشتم تا نيمه اول قرن ششم قبل از ميلاد) مدتها مركز امپراتوري مادها بوده است. و پس از انقارض آنها نيز به عنوان يكي از پايتخت هاي دوره هخامنشي (پايتخت تابستاني و احتمالا" محل خزانه آنها ) به شمار مي رفته است.
گفته هاي هرودت مورخ يوناني، در قرن پنجم قبل از ميلاد، مهمترين ماخذ تاريخي در اين مورد است. وي بناي اوليه اين شهر را به " ديااكو " نخستين شهريار ماد نسبت مي دهد ( در 728 قبل از ميلاد ). هرودت اوضاع سياسي واقتصادي نا مناسب قوم ماد را در دستيابي ديااكو به قدرت موثر مي داند. ديگر مورخين يوناني چون پلي بيوس، كنزياس، ژوستين و گزنفون نيز درباره هگمتانه مطالبي جمع آوري كرده اند. ديااكو پس از اينكه هگمتانه را به پايتختي خود برگزيد، تصميم به ساخت كاخي عظيم و مستحكم به صورت هفت قلعه تو در تو گرفت. به طوريكه كاخ پادشاهي و خزانه، در درون قلعه هفتم قرار داشته باشد. ديااكو به تقليد از رنگ آميزي قصرهاي بابلي، دستور داده بود كنگره هاي هر قلعه را به رنگي مخصوص در آورند.
هخامنشي (پايتخت تابستاني و احتمالا" محل خزانه آنها ) به شمار مي رفته است. گفته هاي هرودت مورخ يوناني، در قرن پنجم قبل از ميلاد، مهمترين ماخذ تاريخي در اين مورد است. وي بناي اوليه اين شهر را به " ديااكو " نخستين شهريار ماد نسبت مي دهد ( در 728 قبل از ميلاد ). به اين ترتيب: رنگ كنگره هاي قلعه اول سفيد، دومي سياه، سومي ارغواني، چهارمي آبي، پنجمي نارنجي، و كنگره دو با روي داخلي سيمين و زرين بودند و محيط بيروني ترين ديوار قلعه، تقريباً به اندازه حصار شهر آتن بوده است.
قصر شاهي، كه در آخرين قلعه دروني بر پاشده بود، داراي صدها اتاق بوده، و مردم نيز خانه هاي خود را بيرون اين قلعه ها و در كنار آن ساخته بودند. بنا به در خواست ديااكو، قوم ماد شهرهاي كوچكي راكه در آن مي زيسته اند، رها ساخته و پايتخت را مورد توجه قرار دادند و در اطراف قلعه شاهي، خانه هاي خود را بنا كردند.
پلي بيوس مورخ يوناني ( 204 تا 132 قبل از ميلاد ) مي نويسد : در دامان كوه اورنت، ( اورنت يا اورنتس = الوند ) شهر هگمتانه با قلعه و ارگ مستحكم و حيرت آوري قرار گرفته، و قصر شاهي، در داخل آخرين قلعه آن استوار گرديده است. وضع ساختماني،آرايش عجيب، و تزئيناتي كه در آن به كار رفته به نحوي بوده، كه توصيف آن مبالغه آميز به نظر مي رسد. چوب هايي در آن به مصرف رسيده پوشيده از زر و سيم است. درها، ستون ها و رواق هاي آن، با هزاران گونه كنده كاري و نقش و نگار آراسته شده اند. يك ديوار بي پيرايه، و يك تير عاري از زيور، در آن كاخ نيست. حتي كاشي هايي كه زينت بخش " ازاره ها" و ديوارهاي دورني قصر است، با پوششي از آب نقره، سيم اندود گشته و همه چوب ها از جنس سرو و كاج مي باشند.
كنزياس مورخ يوناني وپزشك معروف اردشير دوم هخامنشي ( 404 تا 3045 قبل از ميلاد ) مي نويسد: " سميرامين " ملكه آشور ، پس از ديدن وضعيت شهر وموقعيت مناسب آن دستور داده، كه براي او در آنجا كاخي بسازند و چون ديده است كه در شهر جديد الاحداث كمبود آب وجود دارد، دستور داده تا با صرف هزينه اي گزاف ، نهري ساخته و آب درياچه اي را كه در آن سوي كوه اورنت ( الوند ) است به اين شهر سرازير نمايند.
ابوبكر احمد بن محمد اسحاق همداني معروف به اين فقيه، در كتاب البلدان خود كه در حدود سال 290 هجري به تحرير در آمده، به نقل از يكي از دانشمندان پارسي مي نويسد: " همدان بزرگترين شهر جبال و حدود چهار فرسنگ در چهار فرسنگ بوده است". بخت النصر بعد از فتح و ويراني بيت المقدس، فرمانده اي به نام صقلاب را به قصد تصرف همدان مي فرستد، ولي وي با عدم موفقيت مواجه شده و طي نامه اي به بخت النصر مي نويسد: من به شهري آمده ام داراي بارويي بلند و سركش و مردمي بسيار و كوي و برزن هاي فراخ و رودهاي فراوان و غیره. پس از انقراض مادها، هر چند هگمتانه مركزيت نخستين را نيافت، ولي به جهت قرار گرفتن سدر مسير جاده شاهي، كه پارسه ( تخت جمشيد ) را به سارد متصل مي كرد، به عنوان پايتخت تابستاني هخامنشيان مورد توجه خاص بود، و از اين رو آن را آباد كردند.
در زماني كه داريوش سوم با اسكندر مواجه مي شود، هگمتانه به صورت ويرانه اي بود. ولي داريوش سوم بنا به پيشنهاد ياران خود دستور مي دهد در ميانه شهر، كوشكي بزرگ كه آن را ساروق مي ناميدند، بسازند. در اين كوشك سيصد مخفي گاه براي گنجينه و دارايي ها بر باشد. و براي آن هشت درب آهنين ساختند، كه همه دو اشكوبي ( دو لختي ) و هر اشكوب، به بلنداي دوازده گز بود.
چنانكه ملاحظه شد درباره چگونگي احداث و نام بنيانگذاران هگمتانه در بين مورخين يوناني، اتفاق نظر وجود ندارد. مورخين اسلامي نيز دراين زمينه با يكديگر اختلاف نظر دارند و در مورد محل دقيق آن هم نظريات متفاوتي ارائه شده است. گر چه اكثر مورخين، پژوهشگران و باستان شناسان مانند مرحوم مصطفوي، پرفسورگير يشمن، اشميت ، لوشاي و پرا دارا ، تپه اي را كه هم اكنون در شهر همدان به نام هگمتانه معروف است، محل اصلي شهر باستاني هگمتانه مي دانند. در حفاري هاي باستان شناسي سالهاي اخير در تپه هگمتانه هم مشخص شده است، كه محل كاخ و بناهاي اشاره شده، در تپه هگمتانه كنوني واقع بوده است.
نتايج حفاري هاي تپه هگمتانه – آثار كشف شده حاكي از وجود يك شبكه منظم و پيشرفته آب رساني در شهر حكومتي مادهاو پارت ها مي باشد. در فواصل بين كانال هاي آب رساني، معابري به عرض 5/3 متري وجود داشته و كف اين معابر، تماماً با آجرهاي مربع شكل و منظمي مفروش بوده است.
پيشينه حفاري هاي علمي از اين تپه، به سال 1913 ميلادي بر مي گردد، كه هيئي فرانسوي از طرف موزه لوور پاريس به سرپرستي شارل فوسي، كاوش هايي در تپه هگمتانه انجام داد. ولي نتايج اين كاوشها هيچ گاه منتشر نشد.
در طي 10 فصل حفاري انجام شده از سال 1362 تا 1378، كه حدود 14000 متر مربع از بقاياي اين شهر مورد كاوش قرار گرفته، يكي از كهن ترين دوره هاي تمدن بشري نمايان شده است. همچنين يك حصار طولاني به ارتفاع 9 متر و دو برج عظيم و كم نظير در درون آن كشف شده، از جمله كاوشهاي علمي سال 1362 تا كنون كه به سرپرستي آقاي دكتر محمود رحيم صراف به انجام رسيده، منجر به شناسايي شهر بزرگي در دل تپه هگمتانه شده است. تحقيقات نشان داده كه در فواصل 35 متري بين معابر، دو سري واحدهاي ساختماني قرار دارند، كه هر كدام شامل يك حياط مركزي (هال) است. با اتاق ها و انبارهايي به صورت قرينه در گرداگرد آن. به شكلي كه هر واحد ساختماني، فضايي در حدود 5/17 × 5/17 متر را در بر مي گيرد. معابر مذكور با عرض 5/3 و پی بندي آجري در بخش وسيعي از تپه گسترش داشته و جهت شمال شرقي به جنوب غربي دارند. همچنين ادامه كاوش ها بخش هايي از حصار عظيم شهر به قطر 9 متر وارتفاع 8 متر را آشكار ساخته است. اين حصار در فواصل معين، داراي برجهاي عظيم بوده، كه هگمتانه قديم را در بر مي گرفته است. به طور كلي اين تپه در طول يكصد سال اخير بارها مورد حفاري باستان شناسان داخلي و خارجي قرار گرفته است. از جمله ويژگيهاي شهر باستاني هگمتانه معماري و طرح و نقشه منظم اين شهر بوده، كه در بين آثار باستاني به دست آمده كم سابقه است. ضمناً در طول حفاريهاي انجام شده آثار ارزشمند و بي نظيري كشف گرديده، كه اغلب متعلق به دوران هخامنشيان و نياكان آنهاست.
آشور شناسان و مادشناسان، جملگي اين كار كاشي ( یا شهر كاسيان ) را منطقه كنوني همدان دانسته اند. پرفسور گيريشمن، باستان شناس معروف فرانسوي، معتقد است كه اسم قبلي هگمتانه، " اكسا يا" يعني شهر كاسي ها بوده است. و در مجموع اعتقاد غالب بر اين است، كه شهر هگمتانه را يكي از اقوام آريايي بنام مادها ساخته اند و نخستین دولت ايراني را در آن بنا نهاده اند. ولي نتايج تحقيقات، بيانگر آن است كه شهر هگمتانه، پيش از انتخاب به پايتختي توسط مادها، وجود داشته مردماني از قوم كاسي در آن مي زيسته اند. سپس بازماندگان قوم كاسي، بعدها با طايفه اي از آريايي ها قوم موسوم به ماد را پديد آورده اند و با غلبه بر دولت تجاوزگر آشوري، دولت ماد را بنيان گذاشته و پايتخت خود را كار كاشي قرار داده اند و از آن به بعد، اين شهر هگمتانه نام گرفته است.
مادها، گروهي از اقوام آريايي بودند، كه از جنوب سيبري به سمت فلات ايران حركت كرده و در غرب ايران ساكن شدند. عواملي مانند: رشد اجتماعي و فرهنگي، تماس با گروههاي بومي ساكن فلات ايران، وجود همسايگاني قدرتمند و احساس نيازهاي جديد سياسي و اجتماعي، آنها را وادار به اتحاد و ايجاد حكومتي مقتدر نمود، به طوري كه قوي ترين قوم آن روزگار يعني آشوري را، براي هميشه از صفحه روزگار محو كردند. امروز عموم باستان شناسان، تپه باستاني هگمتانه، واقع در مركز شهر همدان را، كه وسيع ترين تپه باستاني ايران است، بقاياي همان ابنيه عهد كاسي، مادي، هخامنشي و بعد از آن مي دانند. مساحت اين تپه حدود 30 هكتار مي باشد. كه با در نظر گرفتن بخش هايي كه جزء محدود تپه باستاني بود، ولي اينك ساختمانهاي مسكوني بر روي آن ساخته شده، به بيش از 40 هكتار نيز مي رسد.
اين تپه بيضي شكل، در داخل محدوده شهر فعلي همدان، و در دو سوي خيابان اكباتان واقع شده است. "هگمتانه"، يا " هنگمتانه " كه به زبان پارسي قديم به معني محل تجمع بوده، تركيبي از دو واژه "هنگ " به معني " جا " و " متانه " به معني " تجمع " است. اين واژه در زبان يوناني به صورت "اكباتانا " در آمده است، و در كتيبه هاي عيلامي به صورت " آگ ماتانو" آمده است. برخي نيز معتقدند: " امدانه " يا " آماداي " كه در كتيبه پيلسر پادشاه آشور آمده به اين محل اطلاق مي شده. هگمتانه " در زبان ارمني، " اهمتان" و در زبان سرياني و پهلوي، "اهمدان " ، در گويش نويسندگان عرب " همدان " و در تورات، " احتمانا" گفته شده است.
همچنين سكه هايي از عهد ساساني كشف شده كه محل ضرب آنها " اهمتان " قيد شده است. نخستين اشاره مكتوب به نام مادها و سرزمين ماد، در سالنامه بيست و چهارم شارل مانزر سوم ( 836 قبل ميلادي ) و سارگن دوم ( 715 قبل از ميلاد) بوده، كه از اين قوم و سرزمين آنان به نام " ماداي "يا " آماداي " ياد كرده اند. روايات مورخين يوناني نيز حاكي است كه اين شهر در دوره مادها، ( از اواخر قرن هشتم تا نيمه اول قرن ششم قبل از ميلاد) مدتها مركز امپراتوري مادها بوده است. و پس از انقارض آنها نيز به عنوان يكي از پايتخت هاي دوره هخامنشي (پايتخت تابستاني و احتمالا" محل خزانه آنها ) به شمار مي رفته است.
گفته هاي هرودت مورخ يوناني، در قرن پنجم قبل از ميلاد، مهمترين ماخذ تاريخي در اين مورد است. وي بناي اوليه اين شهر را به " ديااكو " نخستين شهريار ماد نسبت مي دهد ( در 728 قبل از ميلاد ). هرودت اوضاع سياسي واقتصادي نا مناسب قوم ماد را در دستيابي ديااكو به قدرت موثر مي داند. ديگر مورخين يوناني چون پلي بيوس، كنزياس، ژوستين و گزنفون نيز درباره هگمتانه مطالبي جمع آوري كرده اند. ديااكو پس از اينكه هگمتانه را به پايتختي خود برگزيد، تصميم به ساخت كاخي عظيم و مستحكم به صورت هفت قلعه تو در تو گرفت. به طوريكه كاخ پادشاهي و خزانه، در درون قلعه هفتم قرار داشته باشد. ديااكو به تقليد از رنگ آميزي قصرهاي بابلي، دستور داده بود كنگره هاي هر قلعه را به رنگي مخصوص در آورند.
هخامنشي (پايتخت تابستاني و احتمالا" محل خزانه آنها ) به شمار مي رفته است. گفته هاي هرودت مورخ يوناني، در قرن پنجم قبل از ميلاد، مهمترين ماخذ تاريخي در اين مورد است. وي بناي اوليه اين شهر را به " ديااكو " نخستين شهريار ماد نسبت مي دهد ( در 728 قبل از ميلاد ). به اين ترتيب: رنگ كنگره هاي قلعه اول سفيد، دومي سياه، سومي ارغواني، چهارمي آبي، پنجمي نارنجي، و كنگره دو با روي داخلي سيمين و زرين بودند و محيط بيروني ترين ديوار قلعه، تقريباً به اندازه حصار شهر آتن بوده است.
قصر شاهي، كه در آخرين قلعه دروني بر پاشده بود، داراي صدها اتاق بوده، و مردم نيز خانه هاي خود را بيرون اين قلعه ها و در كنار آن ساخته بودند. بنا به در خواست ديااكو، قوم ماد شهرهاي كوچكي راكه در آن مي زيسته اند، رها ساخته و پايتخت را مورد توجه قرار دادند و در اطراف قلعه شاهي، خانه هاي خود را بنا كردند.
پلي بيوس مورخ يوناني ( 204 تا 132 قبل از ميلاد ) مي نويسد : در دامان كوه اورنت، ( اورنت يا اورنتس = الوند ) شهر هگمتانه با قلعه و ارگ مستحكم و حيرت آوري قرار گرفته، و قصر شاهي، در داخل آخرين قلعه آن استوار گرديده است. وضع ساختماني،آرايش عجيب، و تزئيناتي كه در آن به كار رفته به نحوي بوده، كه توصيف آن مبالغه آميز به نظر مي رسد. چوب هايي در آن به مصرف رسيده پوشيده از زر و سيم است. درها، ستون ها و رواق هاي آن، با هزاران گونه كنده كاري و نقش و نگار آراسته شده اند. يك ديوار بي پيرايه، و يك تير عاري از زيور، در آن كاخ نيست. حتي كاشي هايي كه زينت بخش " ازاره ها" و ديوارهاي دورني قصر است، با پوششي از آب نقره، سيم اندود گشته و همه چوب ها از جنس سرو و كاج مي باشند.
كنزياس مورخ يوناني وپزشك معروف اردشير دوم هخامنشي ( 404 تا 3045 قبل از ميلاد ) مي نويسد: " سميرامين " ملكه آشور ، پس از ديدن وضعيت شهر وموقعيت مناسب آن دستور داده، كه براي او در آنجا كاخي بسازند و چون ديده است كه در شهر جديد الاحداث كمبود آب وجود دارد، دستور داده تا با صرف هزينه اي گزاف ، نهري ساخته و آب درياچه اي را كه در آن سوي كوه اورنت ( الوند ) است به اين شهر سرازير نمايند.
ابوبكر احمد بن محمد اسحاق همداني معروف به اين فقيه، در كتاب البلدان خود كه در حدود سال 290 هجري به تحرير در آمده، به نقل از يكي از دانشمندان پارسي مي نويسد: " همدان بزرگترين شهر جبال و حدود چهار فرسنگ در چهار فرسنگ بوده است". بخت النصر بعد از فتح و ويراني بيت المقدس، فرمانده اي به نام صقلاب را به قصد تصرف همدان مي فرستد، ولي وي با عدم موفقيت مواجه شده و طي نامه اي به بخت النصر مي نويسد: من به شهري آمده ام داراي بارويي بلند و سركش و مردمي بسيار و كوي و برزن هاي فراخ و رودهاي فراوان و غیره. پس از انقراض مادها، هر چند هگمتانه مركزيت نخستين را نيافت، ولي به جهت قرار گرفتن سدر مسير جاده شاهي، كه پارسه ( تخت جمشيد ) را به سارد متصل مي كرد، به عنوان پايتخت تابستاني هخامنشيان مورد توجه خاص بود، و از اين رو آن را آباد كردند.
در زماني كه داريوش سوم با اسكندر مواجه مي شود، هگمتانه به صورت ويرانه اي بود. ولي داريوش سوم بنا به پيشنهاد ياران خود دستور مي دهد در ميانه شهر، كوشكي بزرگ كه آن را ساروق مي ناميدند، بسازند. در اين كوشك سيصد مخفي گاه براي گنجينه و دارايي ها بر باشد. و براي آن هشت درب آهنين ساختند، كه همه دو اشكوبي ( دو لختي ) و هر اشكوب، به بلنداي دوازده گز بود.
چنانكه ملاحظه شد درباره چگونگي احداث و نام بنيانگذاران هگمتانه در بين مورخين يوناني، اتفاق نظر وجود ندارد. مورخين اسلامي نيز دراين زمينه با يكديگر اختلاف نظر دارند و در مورد محل دقيق آن هم نظريات متفاوتي ارائه شده است. گر چه اكثر مورخين، پژوهشگران و باستان شناسان مانند مرحوم مصطفوي، پرفسورگير يشمن، اشميت ، لوشاي و پرا دارا ، تپه اي را كه هم اكنون در شهر همدان به نام هگمتانه معروف است، محل اصلي شهر باستاني هگمتانه مي دانند. در حفاري هاي باستان شناسي سالهاي اخير در تپه هگمتانه هم مشخص شده است، كه محل كاخ و بناهاي اشاره شده، در تپه هگمتانه كنوني واقع بوده است.
نتايج حفاري هاي تپه هگمتانه – آثار كشف شده حاكي از وجود يك شبكه منظم و پيشرفته آب رساني در شهر حكومتي مادهاو پارت ها مي باشد. در فواصل بين كانال هاي آب رساني، معابري به عرض 5/3 متري وجود داشته و كف اين معابر، تماماً با آجرهاي مربع شكل و منظمي مفروش بوده است.
پيشينه حفاري هاي علمي از اين تپه، به سال 1913 ميلادي بر مي گردد، كه هيئي فرانسوي از طرف موزه لوور پاريس به سرپرستي شارل فوسي، كاوش هايي در تپه هگمتانه انجام داد. ولي نتايج اين كاوشها هيچ گاه منتشر نشد.
در طي 10 فصل حفاري انجام شده از سال 1362 تا 1378، كه حدود 14000 متر مربع از بقاياي اين شهر مورد كاوش قرار گرفته، يكي از كهن ترين دوره هاي تمدن بشري نمايان شده است. همچنين يك حصار طولاني به ارتفاع 9 متر و دو برج عظيم و كم نظير در درون آن كشف شده، از جمله كاوشهاي علمي سال 1362 تا كنون كه به سرپرستي آقاي دكتر محمود رحيم صراف به انجام رسيده، منجر به شناسايي شهر بزرگي در دل تپه هگمتانه شده است. تحقيقات نشان داده كه در فواصل 35 متري بين معابر، دو سري واحدهاي ساختماني قرار دارند، كه هر كدام شامل يك حياط مركزي (هال) است. با اتاق ها و انبارهايي به صورت قرينه در گرداگرد آن. به شكلي كه هر واحد ساختماني، فضايي در حدود 5/17 × 5/17 متر را در بر مي گيرد. معابر مذكور با عرض 5/3 و پی بندي آجري در بخش وسيعي از تپه گسترش داشته و جهت شمال شرقي به جنوب غربي دارند. همچنين ادامه كاوش ها بخش هايي از حصار عظيم شهر به قطر 9 متر وارتفاع 8 متر را آشكار ساخته است. اين حصار در فواصل معين، داراي برجهاي عظيم بوده، كه هگمتانه قديم را در بر مي گرفته است. به طور كلي اين تپه در طول يكصد سال اخير بارها مورد حفاري باستان شناسان داخلي و خارجي قرار گرفته است. از جمله ويژگيهاي شهر باستاني هگمتانه معماري و طرح و نقشه منظم اين شهر بوده، كه در بين آثار باستاني به دست آمده كم سابقه است. ضمناً در طول حفاريهاي انجام شده آثار ارزشمند و بي نظيري كشف گرديده، كه اغلب متعلق به دوران هخامنشيان و نياكان آنهاست.
۱۳۸۹ دی ۱۳, دوشنبه
جاذبه های تفریحی و مصنوعی همدان
:: دریاچه سد اکباتان
سد اکباتان که در 11 کیلومتری شرق شهر همدان قرار گرفته، از 5 کیلومتری جاده همدان به ملایر منشعب می گردد و راه دسترسی به آن، به سمت روستای سنگستان می باشد.
اگر چه تاسیس این سد با هدف تامین 35% آب مصرفی شهر همدان و آب کشاورزی 800 هکتار از زمینهای پائین دست سد بوده است، ولی به دلیل ویژگیهایی مانند ک نزدیکی به شهر ، فضای سبز اطراف و دریاچه سد ، موجب شده است که کاربری تفریحی نیز به آن افزوده گردد.
در مسیر و در حاشیه رودخانه و روستای سنگستان و تفریجان، باغات و مزارع کشاورزی قرار دارد علاوه بر فضای سبز موجود، در سالهای اخیر، حدود 15 هکتار از اطراف سد درختکاری شده است و از درختانی مانند: صنوبر ، کاج ، اقاقیا ، زبان گنجشک و پوشیده شده است، که به زیبایی و لطافت هوای آن افزوده است. وجود زمینه های مذکوز، قابلیت ایجاد تعدادی از ورزشهای آبی مانند: قایقرانی، و اسکی روی آب را فراهم آورده است و تاسیساتی از قبیل : یک باب مهمانسرا، رستوران، تعدادی اتاقک اقامت موقت با امکانات اولیه و یک باب چایخانه سنتی نیز در محل سد ایجاد شده است.
:: تپه تفریحی حاج عنایت
این تپه، که در انتهای خیایان شهید بهشتی قرار دارد، در سال 1373 توسط شهرداری همدان درختکاری، چمن کاری و نور پردازی شده و جاده ای حلزونی جهت رفت و آمد وسایل نقلیه تا بالای تپه احداث گردیده است. در شیب مناسبی از تپه ، آب نمایی ساخته شده و در طرفین آن نیز راه پله ای تا بالای تپه کشیده شده است. در بالای تپه نیز حوضی قرار دارد، که اطراف آن سنگ فرش شده است.
:: بوستان های همدان
- بوستان ارم ( بلوار ارم )
- شهربازی و بوستان مردم ( خیابان مهدیه ، میدان دانشگاه )
- بوستان کودک (خیابان تختی ، میدان فردوسی )
:: مجتمع تفریحی ، سیاحتی عباس آباد
تپه عباس آباد، در انتهای خیابان مهدیه و مشرف به میدان قائم قرار دارد. این تپه به دلیل مشرف بودن به شهر همدان، همواره از موقعیت ویژه ای برخوردار بوده است. از جمله در گذشته هر گاه حاکمی تغییر می کرده، در بالای آن ساز و طبل و کوس نوبتی نواخته می شده و به همین جهت به "تپه نقاره خانه" نیز معروف بوده است. همچنین در ضلع شمال غربی تپه، بقایای تاسیسات برق گذشته، در معرض دید علاقمندان قرار گرفته است. از سوی دیگر با توجه به قابلیتهای جغرافیایی ، طبیعی و گردشگری این تپه، در سالهای اخیر تاسیسات تفریحی ، پذیرایی و اسکان موقت مناسبی احداث شده و به مجتمع تفریحی و سیاحتی تبدیل گردیده است. از جمله، در بالای تپه استخری احداث شده و در وسط آن رستوران زیبایی آماده پذیرایی است. از بالای این تپه از یک سو، چشم انداز طبیعی دره سرسبز عباس آباد و از طرف دیگر، نمائی از شهر همدان نمایان است. از ضلع جنوب شرقی این مجتمع، آبشار مصنوعی زیبایی جریان دارد. مسجد، توفقگاه اتومبیل، زمین مخصوص بازی اسکیت و فروشگاه خوراکی و تنقلات ، از جمله تاسیسات رفاهی و تفریحی آن می باشد.
ضمناً دو جاده یکی از ابتدای چهار باغ ارم و دیگری از اوایل جاده گنجنامه، دسترسی به لالای تپه را امکان پذیر می سازد. علاوه بر آن، علاقمندان می توانند از طریق کوچه باغهای اطراف تپه پیاده به بالا بروند یا بوسیله بالابر (تله سی یژ) از ضلع جنوبی چهار باغ ارم، مسیر 1200 متری آن را تا بالای تپه و بالعکس، طی نمایند و شاهد فضای سبز باغات و دورنمای شهر همدان و آب و هوای مطبوع آنجا باشند. همچنین مسیر دسترسی آسفالته آن، محل تفریح و ورزش صبحگاهی ورزشکاران میباشد.
دیدنی های همدان
| بسیارى از شهرها و مناطق استان همدان سابقه دیرینه تاریخى دارند. شهرهایى چون همدان، نهاوند و تویسرکان قدمتى چند هزار ساله دارند. | ||||||
استان همدان یکى از استانهاى غرب کشور است. این استان در نتیجه وجود کوههاى مرتفع مانند رشته کوه الوند ، که مشرف بر شهر همدان است، داراى زمستانهاى سرد و تابستانهاى معتدل است . بطور کلى شمال استان سردتر و جنوب استان گرمتر است آرامگاه استر و مردخای در ابتدای خیابان دکتر شریعتی و در ضلع شمالی آن آرامگاه «استر و مردخای» واقع است. یهودیان اعتقاد دارند قبر استر زن «خشایار شاه هخامنشی» و عموی او مردخای در سردابه این بنا قرار دارند. بنای آرامگاه مربوط به دوره صفویه است که درجای آرامگاه قبلی که دوره تیموریان بوده ساخته شده است. در تورات عهد عتیق و در کتاب استر ماجرای آزادی قوم یهود بوسیله مردخای که توسط استر از شاه هخامنشی خواسته شده است بصورت مشروح آمده یهودیان «عید پوریم» را به همین مناسبت برپا می دارند. آرامگاه استرو مردخای از این نظر برای آنان به منزله زیارتگاه است. داخل آرامگاه چند کتیبه گچی و سنگی به خط عبری دیده می شود. آرامگاه بابا طاهر عریان عارف وارسته باباطاهر همدانی ، از شاعران معروف اواسط قرن پنجم هجری ایران و معاصر طغرل بیک سلجوقی بوده است . " بابا " بقی بوده که به پیروان وارسته سرداده اند و "عریان" به دلیل بریدن وی از تعلقات دنیوی بوده است . ترانه ها یا دوبیتی های باباطاهر در بحر هنوج مسدس محذوف و به لهجه لری سروده شده است . 2 قطعه و چند غزل با لهجه لری نجموعه کلمات قصار به زبان عربی و کتاب "سرانجام " از آثار دیگر وی است . اشعار او سرشار از معانی دل انگیرو عواطف دقیق است و کتاب سرانجام شامل دو بخش عقاید عرفا و صوفیان و " الفتوحات الربانی فی الشارات الهمدانی" است . از خاندان ، تحصیلات و زندگی باباطاهر اطلاع صحیحی در دسترس نیست . اما در سال 447 هجری با طغرل سلجوقی دیدار کرده و مورد احترام او نیز قرارگرفته است و در یکی از دوبیتی های مشهورش ، سال تولدش را به حروف ابجد گنجانده که پس از محاسبه توسط میرزا مهدی خان کوکب در عهد قاجاریه 326 هجری رسیده است و پس از 85 سال زندگی سراسر عشق و شور وفات یافته است . آرامگاه او در شمال شهرهمدان درمیدان بزرگی بنام وی قراردارد . بنای مقبره باباطاهر در ادوار گذشته چندین بار بازسازی شده است . در قرن ششم هجری برجی آجری و هشت ضلعی بوده است ، دردوران حکومت رضاخان پهلوی نیز بنای آجری دیگری بجای آن ساخته شده بود . در جریان این بازسازی ، لوح کاشی فیروزه ای رنگی مربوط به قرن هفتم هجری بدست آمد که دارای کتیبه ای به خط کوفی برجسته و آیاتی از قرآن مجید است و هم اکنون در موزه ایران باستان نگهداری می شود . احداث بنای جدید در سال 1344 شمسی با همت انجمن آثار ملی و شهرداری وقت همدان و توسط مهندس محسن فروغی انجام شده است . برخی از بزرگان و ادیبانی که در جوار مزار باباطاهر آرمیده اند عبارتند از : محمدابن عبدالعزیز از ادبای قرن سوم هجری ، ابوالفتح اسعد از فقهای قرن ششم ، حاجی میرزا علی نقی کوثر از دانشمندان قرن سیزدهم و مفتون همدانی از شعرای قرن چهاردهم ( متولد 1268 در همدان ، متوفی به سال 1330 و صاحب دیوان شعر و انسان کامل ) . این بنای تاریخی طی شماره 1780 مورخه 21/2/1376 به ثبت آثار تاریخی و ملی ایران رسید . برج قربان برجی است 12 ترک ساخته شده از آجر، پوشش سقفی آن هرمی شکل است. در سردابه از قرار معلوم «شیخ الاسلام حسن ابن طاهر همدانی» معروف به «حافظ ابوالعلاء» مدفون است. گفته می شود چند تن از امراء «سلجوقی» در آن مدفون هستند. بنای برج مربوط به دوره ایلخانی می باشد. درون برج سنگ قبری با تاریخ 1009 هجری قمری که (دوره صفویه ) را نشان می دهد دیده می شود. برج قربان قبلاً در میان مدرسه و جوار مسجدی بوده که محل درس و موعظه حافظ ابوالعلاء همدانی از قاریان بزرگ قرآن کریم بوده ، از حافظ ابوالعلاء مقری بزرگ قرآن مجید رساله هایی درباره قرائت قرآن کریم باقی است. تندیس شیر سنگی این مجسمه که در همدان به «سنگ شیر» معروف است گفته می شود از آثار دوره (ماد) یا دوره (پارتها) می باشد. برخی هم آن را از اسکندر مقدونی و دوره هخامنش می دانند به احمتال قوی « سنگ شیر» همدان یک اسطوره بسیار قدیمی است که مربوط به دوره ماد باید باشد. این پیکر دارای دست و پا بوده که تا زمان «مردآویچ زیادی» سالم بوده است. مردآویچ درسال 319 قمری دست و پای آن را شکسته و از روی سکو به پائین انداخته است. سنگ شیر امروز یک نماد باستانی همدان است، از سنگی یکپارچه تراشیده شده است. مردم همدان سنگ شیر را سمبلی از ماندگاری شهر خود می دانند. گنبد علویان گنبد علویان در چهار باغ علویان در نزدیکی میدان امام زاده عبدا… قرار دارد. بر اساس شناسنامه فنی بنا، این گنبد یکی از یادمانهای متعلق به اواخر دوره سلجوقیان در قرن ششم هجری است، که توسط خاندان علویان ابتدا به عنوان مسجد احداث شده است و سپس در دوره های بعد با ایجاد سردابی در زیر زمین ، به مقبره آن خاندان تبدیل گردیده است. علت نامگذاری این بنا به گنبد علویان این بوده است که در گذشته های دور دارای گنبد بوده، گر چه در اثر گذشت زمان، گنبد آن فرو ریخته است. از سوی دیگر، علاقه شدید مردم به سادات و دوستداران علی (ع) و مدفون بودن دو تن از احفاد خاندان علویان در این بنا، از دلایل دیگر آن بوده است. متاسفانه از هویت دقیق مدفونین اطلاعات دقیقی در دست نیست. این اثر که یکی از شاهکارهای معماری و گچ بری بعد از اسلام در همدان است، طی شماره 94 در مورخه 15/10/1310 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. آرامگاه بوعلی سینا ، کتیبه های گنجنامه ، غار علیصدر ، نیایشگاه نوشیجان و ... از دیگر جاذبه های گردشگری همدان به شمار می روند | ||||||
درباره استان همدان بیشتر بدانیم
معرفي استان همدان
استان همدان از جمله استان ها و مناطقي است كه زيبايي ها و جاذبه هاي بكر و منحصر به فرد طبيعت را در كنار آثار تاريخي، فرهنگي و بناهاي بازمانده از دوران باستان يكجا به مسافران و علاقه مندان هديه مي كند و به همين دليل همه ساله جمع كثيري از ايرانگردان و جهانگردان خارجي در ايام مختلف از جاذبه هاي توريستي و سياحتي اين استان ديدن مي كنند. با آرزوي سپري كردن روزهاي خوش و پرخاطره در سفر به استان همدان، اطلاعاتي چند از ويژگي هاي سياحتي و امكاناتي كه براي مسافران در سطح اين استان در نظر گرفته شده است ارائه مي شود.
موقعيت طبيعي و جغرافيايي
استان همدان با وسعتي حدود 20000 كيلومتر مربع و بيش از 2 ميليون نفر جمعيت، در غرب ايران قرار گرفته است با 8 شهرستان به نامهاي: همدان- ملاير- نهاوند- تويسركان- اسدآباد- كبودرآهنگ- بهار و رزن.
شهر همدان در طول 48 درجه و 31 دقيقه و عرض 34 درجه و 47 دقيقه جغرافيايي واقع است و مساحت آن به 90 كيلومتر مربع مي رسد. اين شهرستان از شرق به اراك و ساوه، از جنوب به ملاير و تويسركان، از غرب به اسد آباد و كنگاور و از شمال به كبودرآهنگ و لالجين محدود است.
شهر همدان، در دامنه كوهستان الوند قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دريا 3574 متر است و رشته كوه الوند مرز طبيعي همدان و تويسركان بشمار مي رود كه بلندترين قله آن كلاغ لان ناميده مي شود.
850 اثر تاريخي، فرهنگي و چشم اندازهاي بي نظير طبيعي استان همدان در انتظار مسافران است. اين استان محصور در دامنه هاي شرقي زاگرس و ارتفاعات منفرد الوند از پرجاذبه ترين مناطق تاريخي، فرهنگي و سياحتي ايران محسوب مي شود و سالانه افزون بر 2 ميليون ايرانگرد و جهانگرد خارجي از 850 اثر تاريخي، فرهنگي و چشم اندازهاي بي نظير و بديع طبيعي اين استان بازديد مي كنند.
استان همدان هر ساله در ايام نوروز و تعطيلات تابستان پذيراي خيل عظيمي از مسافران است. به همين منظور كليه سازمانها، ادارات، هتلها، مهمانپذيرها و اماكن پذيرايي همراه با مردم فهيم استان، تمامي امكانات خود را براي پذيرايي از مسافران بسيج كرده اند.
جاذبه هاي همدان
· آرامگاه بوعلي
· آرامگاه باباطاهر
· كتيبه گنجنامه
· مجسمه شيرسنگي
· گنبد علويان
· برج قربان
· مسجد جامع
· مقبره استر و مردخاي
· سد اكباتان
· تپه عباس آباد
· پيست اسكي تاريك دره
· موزه بوعلي
· موزه تاريخ طبيعي
· موزه هگمتانه
· امامزاده شاهزاده حسين
· امازاده يحيي
· امامزاده محسن
· امامزاده هادي ابن علي
· امامزاده اهل بن علي
· امامزاده اسماعيل
جاذبه هاي ملاير
· پارك سيفيه
· مسجد جامع
· تپه توشيجان
· رودخانه حرم آباد
· كوههاي سرده و گرمه
· مسجد شيخ الملوك
· امامزاده عبدالله
· امامزاده زبيده خاتون
جاذبه هاي نهاوند
· ستون سلوكي
· ميدان قيصريه
· مسجد جامع
· حمام حاج آقا تراب
· سراب گيان
· سراب فارسيان
· سراب ملوسان
· سراب گاماسياب
· مقبره باباپيره
· بند ليلي يادگار
جاذبه هاي تويسركان
· مقبره حيقوق نبي
· آرامگاه مير رضي الدين
· مدرسه علميه شيخ عليخان زنگنه
· كاروانسراي فرسفج
· شاهزاده ناصر
· امامزاده كوه
· امامزاده شاهزيد
· كمربسته سركان
· منطقه خان گرمز
· آبشار افشار
· رودخانه خرم رود
· رودخانه سرابي
· كاروانسراي شاه عباس مربوط به دوره صفويه
جاذبه هاي كبودرآهنگ
· غار عليصدر
· حمام سنگي
· قلعه كيكاووس
· امامزاده ذوالفقار
· امامزاده راهب
جاذبه هاي اسدآباد
· مسجد شاه تهماسب
· سنگ نوشته هاي سلطاني
· كتيبه سلطانيه
· كتيبه يادبود سيد جمال
· رودخانه گردنه
· حمام دوره صفويه
· مسجد ميرزا آقا جاني
· آب انبار شاه عباس
· تالاب پيرسلمان
· تالاب دربند
· امامزاده پير سلمان
جاذبه هاي رزن
· مارچهل دم
· آب معدني سيكندران
· امامزاده اظهر
جاذبه هاي بهار
· لالجين
· آرامگاه حاج شيخ محمد بهاري
· دشت بهار
سوغات استان همدان
سفال و سراميك، چرم و كالاي چرمي، فرش، گليم و جاجيم، انگشت پيچ، سير، شير شيره، قيسي، مويز، شيره انگور.
سوغات ملاير
انگور، شيره، كشمش سبز و تيزابي، باسلق، سجق، عسل، منبت كاري، فرش، گليم، گيوه
سوغات تويسركان
گردو، بادام، پشمك، نقل و نبات، عسل، سماق، منبت كاري، صابون محلي، انواع آلو، شاطه حلوا.
سوغات نهاوند
گز، لواشك، سنل، آلو، خيارشور، حلوا گردويي، عسل، نقل
سوغات اسد آباد
رب گوجه فرنگي، مويز، شيره
استان همدان از جمله استان ها و مناطقي است كه زيبايي ها و جاذبه هاي بكر و منحصر به فرد طبيعت را در كنار آثار تاريخي، فرهنگي و بناهاي بازمانده از دوران باستان يكجا به مسافران و علاقه مندان هديه مي كند و به همين دليل همه ساله جمع كثيري از ايرانگردان و جهانگردان خارجي در ايام مختلف از جاذبه هاي توريستي و سياحتي اين استان ديدن مي كنند. با آرزوي سپري كردن روزهاي خوش و پرخاطره در سفر به استان همدان، اطلاعاتي چند از ويژگي هاي سياحتي و امكاناتي كه براي مسافران در سطح اين استان در نظر گرفته شده است ارائه مي شود.
موقعيت طبيعي و جغرافيايي
استان همدان با وسعتي حدود 20000 كيلومتر مربع و بيش از 2 ميليون نفر جمعيت، در غرب ايران قرار گرفته است با 8 شهرستان به نامهاي: همدان- ملاير- نهاوند- تويسركان- اسدآباد- كبودرآهنگ- بهار و رزن.
شهر همدان در طول 48 درجه و 31 دقيقه و عرض 34 درجه و 47 دقيقه جغرافيايي واقع است و مساحت آن به 90 كيلومتر مربع مي رسد. اين شهرستان از شرق به اراك و ساوه، از جنوب به ملاير و تويسركان، از غرب به اسد آباد و كنگاور و از شمال به كبودرآهنگ و لالجين محدود است.
شهر همدان، در دامنه كوهستان الوند قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دريا 3574 متر است و رشته كوه الوند مرز طبيعي همدان و تويسركان بشمار مي رود كه بلندترين قله آن كلاغ لان ناميده مي شود.
850 اثر تاريخي، فرهنگي و چشم اندازهاي بي نظير طبيعي استان همدان در انتظار مسافران است. اين استان محصور در دامنه هاي شرقي زاگرس و ارتفاعات منفرد الوند از پرجاذبه ترين مناطق تاريخي، فرهنگي و سياحتي ايران محسوب مي شود و سالانه افزون بر 2 ميليون ايرانگرد و جهانگرد خارجي از 850 اثر تاريخي، فرهنگي و چشم اندازهاي بي نظير و بديع طبيعي اين استان بازديد مي كنند.
استان همدان هر ساله در ايام نوروز و تعطيلات تابستان پذيراي خيل عظيمي از مسافران است. به همين منظور كليه سازمانها، ادارات، هتلها، مهمانپذيرها و اماكن پذيرايي همراه با مردم فهيم استان، تمامي امكانات خود را براي پذيرايي از مسافران بسيج كرده اند.
جاذبه هاي همدان
· آرامگاه بوعلي
· آرامگاه باباطاهر
· كتيبه گنجنامه
· مجسمه شيرسنگي
· گنبد علويان
· برج قربان
· مسجد جامع
· مقبره استر و مردخاي
· سد اكباتان
· تپه عباس آباد
· پيست اسكي تاريك دره
· موزه بوعلي
· موزه تاريخ طبيعي
· موزه هگمتانه
· امامزاده شاهزاده حسين
· امازاده يحيي
· امامزاده محسن
· امامزاده هادي ابن علي
· امامزاده اهل بن علي
· امامزاده اسماعيل
جاذبه هاي ملاير
· پارك سيفيه
· مسجد جامع
· تپه توشيجان
· رودخانه حرم آباد
· كوههاي سرده و گرمه
· مسجد شيخ الملوك
· امامزاده عبدالله
· امامزاده زبيده خاتون
جاذبه هاي نهاوند
· ستون سلوكي
· ميدان قيصريه
· مسجد جامع
· حمام حاج آقا تراب
· سراب گيان
· سراب فارسيان
· سراب ملوسان
· سراب گاماسياب
· مقبره باباپيره
· بند ليلي يادگار
جاذبه هاي تويسركان
· مقبره حيقوق نبي
· آرامگاه مير رضي الدين
· مدرسه علميه شيخ عليخان زنگنه
· كاروانسراي فرسفج
· شاهزاده ناصر
· امامزاده كوه
· امامزاده شاهزيد
· كمربسته سركان
· منطقه خان گرمز
· آبشار افشار
· رودخانه خرم رود
· رودخانه سرابي
· كاروانسراي شاه عباس مربوط به دوره صفويه
جاذبه هاي كبودرآهنگ
· غار عليصدر
· حمام سنگي
· قلعه كيكاووس
· امامزاده ذوالفقار
· امامزاده راهب
جاذبه هاي اسدآباد
· مسجد شاه تهماسب
· سنگ نوشته هاي سلطاني
· كتيبه سلطانيه
· كتيبه يادبود سيد جمال
· رودخانه گردنه
· حمام دوره صفويه
· مسجد ميرزا آقا جاني
· آب انبار شاه عباس
· تالاب پيرسلمان
· تالاب دربند
· امامزاده پير سلمان
جاذبه هاي رزن
· مارچهل دم
· آب معدني سيكندران
· امامزاده اظهر
جاذبه هاي بهار
· لالجين
· آرامگاه حاج شيخ محمد بهاري
· دشت بهار
سوغات استان همدان
سفال و سراميك، چرم و كالاي چرمي، فرش، گليم و جاجيم، انگشت پيچ، سير، شير شيره، قيسي، مويز، شيره انگور.
سوغات ملاير
انگور، شيره، كشمش سبز و تيزابي، باسلق، سجق، عسل، منبت كاري، فرش، گليم، گيوه
سوغات تويسركان
گردو، بادام، پشمك، نقل و نبات، عسل، سماق، منبت كاري، صابون محلي، انواع آلو، شاطه حلوا.
سوغات نهاوند
گز، لواشك، سنل، آلو، خيارشور، حلوا گردويي، عسل، نقل
سوغات اسد آباد
رب گوجه فرنگي، مويز، شيره
اشتراک در:
پست‌ها (Atom)